Houbo un tempo en que a terra, na Costa da Morte, daba algo máis que patacas. Produtos moito máis rendibles que nada tiñan que ver coa agricultura. Na comarca proliferaron as explotacións mineiras de arxilas e minerais. As minas do monte Neme, en Carballo , son as que manteñen na memoria de moitos o vínculo industrial da comarca, pero houbo moitas máis.
A Costa da Morte é unha zona da que saíu ouro, wolframio, titanio, cuarzo, pirita e caolín. A principios do século pasado eran decenas as explotacións abertas e funcionando a pleno rendemento, sobre todo as de wolframio, un metal que xerou centos de postos de traballo e permitiu a algúns amasar grandes fortunas.
A súa explotación, curiosamente, introduciuna un médico, non un enxeñeiro. Pedro Abelenda era natural de Malpica, aínda que fincado en Carballo . Na súa mente sempre estivo o wolframio, un produto con que o que soñaba en facerse rico. Conseguiuno.
O wolframio era un elemento fundamental na fabricación de armamento. Tanques e canóns levábano aleado con outros metais na súa composición. En época de guerra, o prezo da materia prima disparábase e os produtores obtiñan importantes beneficios.
E iso foi precisamente o que lle pasou a Abelenda. A Alemaña nazi necesitaba alimentar con novas armas a súa máquina de guerra, e en Carballo e a súa contorna -tamén o había en Cuns -no Carrizal de Abaixo- e en Santa Comba atoparon boa parte de buscábano. Iso si, pagando.
Foi unha época dourada para o negocio de Abelenda, coas minas en concesión á empresa Sofindo producindo a pleno rendemento e dando traballo a veciños de Carballo , Sofán, Buño, Cances e moitos outros lugares da contorna.
Albiscando xa que a guerra decantaríase do bando dos aliados, o Goberno de Franco empezou a pór problemas á explotación de wolframio para evitarse conflitos cos futuros vencedores. Cara a 1943, nun Carballo onde se cruzaban espías de todos os bandos e onde o estraperlo do wolframio permitía mellorar os ingresos domésticos, o negocio empezou a decaer.
Con Abelenda traballaba Jacinto Amigo Leira, Chinto. Era o seu segundo, e ao cabo foi tamén quen herdou o negocio. Como Abelenda, Amigo acabou facéndose de ouro grazas ao wolframio. Non foi xa a Segunda Guerra Mundial a que enchería os seus petos, senón a guerra de Corea.
No monte Neme a actividade non paraban as escavacións, repartidas en centos de hectáreas, contábanse por ducias. Cada hoyo co seu nome. A Galaica, a Reconquista, Lolita, Carlos Milagros , Pilar ... Son algún dos
nomes de minas que ocupaban desde 160 hectáreas a mái
s grande a só unas cantas nas máis pequenas.
A Amigo foille ben o negocio. Chegou a ser alcalde de Carballo e o que Franco se refería a el como «Chinto o do wolframio».
Abelenda iniciou o negocio pedindo permisos en 1917, e a mediados de século seguía funcionando ben. Cambiaría de novo a empresa de mans e acabaría nas da familia Ferreiro, nunha terceira etapa que se prolongaría, cunha lenta decadencia, ata mediados dos 80, cando as minas do monte Neme deixaron de ser produtivas.
As instalacións pecharon e quedan hoxe algúns restos, poucos, despois de que a Xunta, hai anos, esixise a demolición de túneles e o tapado de ocos para previr accidentes. Falta un centro de interpretación que saque
do esquecemento aquela época, pero por agora non parece que vaia a
diante.
